Trawa pampasowa – co to za roślina?

Trawa pampasowa (Cortaderia selloana), inaczej kortaderia, pierwotnie pochodzi z Ameryki Południowej, gdzie rozrasta się na bujnych trawiastych stepach, nazywanych pampami, do czego nawiązuje nazwa rośliny. Ta bylina z rodziny wiechlinowatych dzieli się na ponad 20 gatunków i wiele odmian jak między innymi biała trawa pampasowa Weiser Feder czy White. Roślina jest wyjątkowo wysoka i w odpowiednich warunkach uprawowych może osiągnąć wysokość nawet około 1-2 metrów (wraz z kwiatostanami 2-3 metrów) i rozrastać się na szerokość 1 metra. Południowoamerykańska trawa wyróżnia się kępami zielonych liści o niebieskawym odcieniu, a jesienią zachwyca puszystymi kwiatostanami, najczęściej w odcieniach bieli i beżu. Roślina jest dwupienna, co oznacza, że na jej pojedynczych kłosach znajdują się jedynie kwiaty żeńskie lub męskie. To właśnie za sprawą bujnych, kłębiastych żeńskich kwiatostanów różne odmiany trawy pampasowej są chętnie uprawiane w europejskich ogrodach i na balkonach. Ścięta i wysuszona trawa pampasowa stanowi także element wystroju wnętrz wielu mieszkań urządzonych w stylu boho, industrialnym czy minimalistycznym.

Trawa pampasowa jak szybko rośnie?

Jedną z zalet trawy kortaderii jest jej szybki wzrost, ponieważ trawa wraz z pierzastymi kwiatostanami jest w stanie już podczas pierwszego sezonu od posadzenia osiągnąć ponad 2 metry wysokości. Warunkiem do jej szybkiego wzrostu jest jednak odpowiednia pielęgnacja, dlatego zanim zdecydujesz się na ozdobienie ogrodu bądź balkonu właśnie tą rośliną, warto dokładnie zapoznać się z jej wymaganiami uprawowymi.

Trawa pampasowa sadzenie

Kortaderię najlepiej sadzić późną wiosną, jednak dopuszcza się rozpoczęcie jej uprawy w okresie od kwietnia do września. Miejsce dla trawy pampasowej należy odpowiednio przygotować dokładnie je przekopując i oczyszczając z wszelkich chwastów. W ogrodzie najlepiej posadzić ją na słonecznym, ciepłym stanowisku, gdzie roślina będzie osłaniana od podmuchów wiatru. Do właściwego wzrostu kortaderii niezbędna jest warstwa drenażu, na którą może składać się na przykład gruboziarnisty piasek czy keramzyt. Trawa pampasowa wymaga żyznej, przepuszczalnej i lekko kwaśnej gleby, która powinna być bogata w wapń. Z tego względu, aby zapewnić jej odpowiednie warunki wzrostu, kortaderię należy nawozić wiosną i pierwszej połowie lata stosując wieloskładnikowe mieszanki mineralne oraz późnym latem, sięgając po nawozy bogate w potas o mniejszym stężeniu azotu.

Również podlewanie rośliny powinno być uzależnione od pory roku. Wiosną i latem trawa wymaga utrzymania wilgotnego podłoża, natomiast w okresie jesienno-zimowym gleba powinna być stosunkowo sucha, aby zapobiec gniciu rośliny na skutek mrozów. Aby ułatwić utrzymanie odpowiedniej wilgotności podłoża i nie narażać trawy na zniszczenia spowodowane nadmiarem wody, kortaderię warto sadzić na podwyższeniach i rabatach. Zimą trawę pampasową należy odpowiednio zabezpieczyć, ponieważ w przeciwnym razie może dojść do jej przemarznięcia i całkowitego obumarcia rośliny. Aby kortaderia była chroniona przed mrozem, a jednocześnie miała dostęp do tlenu, najlepiej zebrać i związać jej wszystkie pędy, a następnie osłonić je na przykład za pomocą agrowłókniny. Korzenie należy obsypać warstwą lekkich, suchych liści, które wiosną powinno się odgarnąć, jednocześnie przycinając pędy rośliny na wysokości około 20 centymetrów nad podłożem. Kiedy trawa pampasowa odbija po zimie? Zależy to głównie od gatunku rośliny, poprawności jej pielęgnacji, ale także od pogody. Najczęściej kortaderia odbija po okresie zimowym na przełomie marca i kwietnia.

Trawa pampasowa sadzonki

Na rynku dostępne są sadzonki trawy pampasowej, które różnią się cenami w zależności od jej odmiany. Najpopularniejszą z nich jest wcześniej wspomniana Weiser Feder z białymi kwiatostanami oraz różowa trawa pampasowa Rendatleri. Możesz uzyskać sadzonki trawy pampasowej poprzez jej podział (najlepiej dzielić okazy żeńskie). W tym celu należy wykopać kłącze kortaderii i podzielić je na części. Najlepiej zrobić to przed okresem wegetacyjnym, czyli wczesną wiosną lub na przełomie maja i czerwca. Kilkucentymetrowe kłącze należy wspomóc ukorzeniaczem i zasadzić pod koniec lata w mieszance torfu z piaskiem.

Trawa pampasowa przycinanie

Przycinanie pampasowej trawy to niezwykle ważna kwestia w jej odpowiedniej pielęgnacji. Jak zostało już wcześniej wspomniane, pędy rośliny należy przycinać co roku wiosną. W tym celu najlepiej skorzystać z ostrego, czystego sekatora, za pomocą którego odcina się stare, przesuszone źdźbła. W przypadku, gdy wszystkie kępy trawy wyglądają na zaniedbane, można zdecydować się na podcięcie całości rośliny, co przełoży się na jej szybszy wzrost. Jeśli przed planowanym terminem podcinania kortaderia zdążyła już wypuścić nowe pędy, konieczne jest bardzo ostrożne wykonywanie zabiegu, aby uniknąć ich uszkodzenia. Co więcej, źdźbła trawy są dość ostre i mogą zranić skórę dłoni, dlatego podczas jej pielęgnacji zawsze warto nakładać odpowiednie rękawiczki.

Trawa pampasowa w donicy

Trawę pampasową można uprawiać zarówno w ogrodzie, jak i w donicy. Taka forma świetnie sprawdzi się jako ozdoba tarasów i balkonów, a sposób jej pielęgnacji niewiele różni się od pielęgnacji rośliny zasianej w ogródku. Kortaderia w donicy dobrze czuje się na ciepłych, słonecznych balkonach i tarasach, które są odsłonięte od wiatru. Również w tym przypadku najlepiej sprawdzi się żyzna, przepuszczalna ziemia z warstwą drenażu. Jeśli na balkonie nie masz odpowiednich warunków do uprawy tej rośliny, a bardzo zależy Ci na urozmaiceniu przestrzeni za pomocą kortaderii, możesz zdecydować się na sztuczną trawę pampasową w doniczce, która nie wymaga żadnej pielęgnacji oprócz sporadycznego starcia kurzu.

Trawa pampasowa suszona

Suszoną kortaderię coraz część wykorzystuje się jako element wystroju rustykalnych wnętrz, a także dodatek w aranżacji pomieszczeń weselnych. Gotową trawę pampasową do wazonu można kupić w sklepach florystycznych, a także znaleźć w działach ogrodniczych wielu hipermarketów. Kortaderię możesz ususzyć również samodzielnie, co jest bardzo proste. Wystarczy wyciąć kilka źdźbeł trawy, umieścić je w naczyniu bez wody, a trawa uschnie samoistnie. Suszone źdźbła trawy najlepiej prezentują się wyeksponowane w prostych, szklanych wazonach, jednak sposobów aranżacji tej rośliny jest naprawdę wiele i wpasuje się ona praktycznie do każdego wystroju wnętrza.

Trawa pampasowa aranżacje

Suszone źdźbła trawy pampasowej to nieodzowny element wnętrz utrzymanych w stylu rustykalnym i boho. Puszyste kwiatostany świetnie prezentują się w połączeniu z klasycznym, bezbarwnym szkłem, wikliną oraz drewnem, nadając pomieszczeniom utrzymanym w kolorystyce odcieni bieli i beżu przytulności. Ciekawym pomysłem jest także aranżacja z wykorzystaniem niebieskiej trawy pampasowej. Suche, farbowane kępy w nowoczesnych, minimalistycznych wnętrzach komponują się z czarnymi, metalowymi wykończeniami, ożywiając przestrzeń i nadając jej intensywnego, charakterystycznego akcentu. Suszona trawa pampasowa dobrze prezentuje się także w bukietach, na przykład w połączeniu z subtelnymi kwiatami w odcieniach bieli i pudrowego różu. Takie rozwiązanie może posłużyć nie tylko jako dodatek do wystroju wnętrz, ale także jako bukiet ślubny na weselach utrzymanych w delikatnym, rustykalnym klimacie.

Co prawda trawa pampasowa jest dość wymagającą byliną, która w ogrodzie powinna być odpowiednio pielęgnowana, aby jesienią zachwycać swoimi pierzastymi kwiatostanami. Jeśli uprawa roślin nie jest Twoją mocną stroną, możesz wykorzystać suszone kępki kortaderii jako wyjątkowy dodatek do wystroju wnętrz i nadać swojemu mieszkaniu rustykalny, subtelny akcent.

Kwiaty na balkon – na jakie warto się zdecydować?

Wśród kwiatów balkonowych od lat niezmiennie prym wiodą pelargonie i begonie, jednak coraz częściej można dostrzec balustrady i parapety zdobione innymi rodzajami kwiatów, na przykład pochodzącą z Japonii wisterią czy celozją pierzastą, przypominającą skupisko płomieni. Wybór roślin jest szeroki, a to, jakie kwiaty na balkon wybierzesz zależy od Twoich preferencji, warunków nasłonecznienia i czasu, który chcesz przeznaczyć na ich pielęgnację.

Kwiaty na balkon zwisające

Kwiaty zwisające na balkon możesz uprawiać w specjalnych doniczkach, skrzynkach zawieszonych na balustradach lub ustawić na wysokich półkach czy parapetach. Rośliny te zazwyczaj gęsto się rozrastają, zachwycając kolorami licznych kwiatów. Jedną z najpopularniejszych odmian balkonowych kwiatów zwisających jest pelargonia bluszczolistna. Najczęściej można spotkać okazy z różowymi i czerwonymi kwiatostanami, jednak roślina występuje również w wielu innych wariantach kolorystycznych. Pelargonie są dość łatwe w uprawie, jednak aby intensywnie kwitły potrzebują regularnego, obfitego podlewania, nawożenia i usuwania starych kwiatów.

Coraz częściej na polskich balkonach można spotkać także wisterię. Kwiaty glicynii, bo tak brzmi jej inna nazwa, zachwycają lawendowymi, niebiesko-białymi odcieniami. Wisteria to roślina pnąca, która posadzona w doniczce okala balustrady i ściany balkonu, nadając mu wygląd japońskiego ogrodu ze zwisającymi, dużymi kwiatostanami. Roślina potrzebuje słonecznego stanowiska, a jej zdrewniałe pędy są dość toporne, dlatego w towarzystwie innych roślin może je uszkodzić. Inną efektowną rośliną, która świetnie prezentuje się w zwisających donicach jest fuksja. Nie toleruje ona mocnego Słońca i wymaga częstego, obfitego podlewania, a w zamian za odpowiednią pielęgnację odwdzięcza się dużymi, najczęściej fioletowo-różowymi kwiatami.

Niewymagające kwiaty na balkon

Kwiaty na balkon, które są wyjątkowo wytrzymałe i nie wymagają skomplikowanej pielęgnacji świetnie sprawdzą się wówczas, gdy dopiero rozpoczynasz swoją przygodę z ogrodnictwem balkonowym. Petunia kaskadowa, czyli surfinia to roślina o wielu odmianach, które różnią się kolorem kwiatów. Za sprawą swojej wytrzymałości, szybkiego wzrostu i bujnych kwiatów od lat wybierana jest jako ozdoba polskich balkonów. W gorące dni petunia wymaga nawet kilkukrotnego, obfitego podlewania. Najlepiej odnajduje się w słonecznym miejscu i powinna być zasilana odpowiednim nawozem.

Wśród kwiatów na balkon, które nie wymagają szczególnej opieki nie sposób pominąć begonię. Na rynku dostępnych jest wiele różnych odmian begonii, począwszy od tradycyjnych, intensywnie czerwonych kwiatów, aż po żółte, łososiowe, białe i wzorzyste egzemplarze. Begonia będzie rozwijać się zarówno w pełnym Słońcu, jak i w półcieniu, a do odpowiedniego wzrostu potrzebuje regularnego podlewania oraz nawożenia dwa razy na miesiąc. Kolejną propozycją wytrzymałej rośliny balkonowej jest koleus Blumego, który wyróżnia się wielokolorowymi liśćmi, najczęściej zabarwionymi na bordowe odcienie. Koleus powinien mieć zacienione stanowisko, być regularnie podlewany i przycinany. Inne mało wymagające kwiaty na balkon słoneczny i wietrzny to aksamitki i werbeny.

Kwiaty na balkon słoneczny

Ciekawą rośliną zachwycającą masą wielobarwnych kwiatów jest nemezja powabna, która świetnie rozwija się w warunkach ciepła i dużego nasłonecznienia, jednak musi być chroniona przed wiatrem. Nemezję wysiewa się z nasion w okolicach kwietnia i maja, a przy odpowiedniej pielęgnacji, czyli żyznej, próchniczej ziemi, regularnym podlewaniu (kwiat jest wrażliwy na przelanie i przesuszenie) i nawożeniu, nemezja kwitnie przez całe lato. Innym rodzajem rośliny, która uwielbia Słońce jest mandevilla o dużych kwiatach w kształcie rozłożystych trąbek. Tak, jak w przypadku nemezji, mandevilla nie toleruje wiatru i jest dość wymagająca w uprawie. Jesienią i zimą roślinę można przechowywać w słonecznym pomieszczeniu o temperaturze około 20 stopni Celsjusza. W tym czasie należy powstrzymać się od zasilania mandevilli i podlewać ją dość oszczędnie. Inne kwiaty na słoneczny balkon to między innymi celozja pierzasta, bakopa z subtelnymi, najczęściej białymi kwiatami oraz psianka określana „szafirową burzą” ze względu na mnóstwo gęsto rozsianych, szafirowych kwiatostanów.

Kwiaty na balkon całoroczne

Jedną z całorocznych roślin balkonowych jest ciemnozielony bluszcz pospolity, który dobrze prezentuje się w towarzystwie kolorowych kwiatów. Odmiany o ciemnym zabarwieniu liści najlepiej czują się na cienistych stanowiskach. Roślina nie jest trudna w pielęgnacji – wymaga regularnego podlewania i zasilania co 2 tygodnie w okresie wegetacyjnym (kwiecień-wrzesień). Kolejną rośliną całoroczną wyjątkowo prostą w uprawie jest barwinek pospolity, który latem ozdobi balkon fioletowymi lub białymi kwiatami, a zimą zazieleni otaczającą go przestrzeń. Co więcej, barwinek odnajdzie się zarówno na słonecznym, jak i cienistym stanowisku. Inną propozycją kwiatu całorocznego jest golteria z ozdobnymi, czerwonymi owocami oraz intensywnie zielonymi liśćmi, która kojarzy się przede wszystkim z ozdobą świąteczną, jednak posadzona w doniczce na balkonie stanowi charakterystyczną całoroczną ozdobę. Roślina ta wymaga półcienistego stanowiska oraz kwaśnej gleby. Przez cały rok balkon ozdabiać będą również niezawodne iglaki, między innymi świerk biały, popularna tuja czy miniaturowe odmiany cyprysika groszkowego, które posadzone w donicach w otoczeniu kwitnących, kolorowych kwiatów stanowią unikalną roślinną kompozycję.

Sztuczne kwiaty na balkon – coś dla zabieganych

Osobom, które nie mają czasu na pielęgnację roślin lub po prostu nie lubią tego robić, a jednocześnie chcą dodać swojemu balkonowi zielonego akcentu, poleca się sztuczne kwiaty. W tym przypadku nie ma żadnych ograniczeń, ponieważ możesz zdecydować się na najbardziej egzotyczną i ciepłolubną odmianę, która zimą mimo mrozów zachwyci rozwiniętymi, kolorowymi kwiatami. Sztuczne rośliny mogą naśladować najpopularniejsze odmiany żywych kwiatów balkonowych, na przykład klasyczne czerwone pelargonie i równie powszechne begonie. Alternatywą są sztuczne bambusy i doniczkowe palmy, których jesienią i zimą nie spotkasz na balkonach jako żywe okazy. Wybór jest nieograniczony, a sztuczne kwiaty na balkon znajdziesz między innymi w sklepach ogrodniczych, hipermarketach z akcesoriami do domu i dyskontach.

Kwiaty doniczkowe na balkon

W doniczkach możesz zaaranżować większość wcześniej wymienionych gatunków roślin. Jeśli szukasz białych kwiatów na balkon, świetnie sprawdzi się bakopa, która w wiszącej doniczce bardzo szybko się rozrasta i wypuszcza masę niewielkich, białych kwiatów. Niektóre gatunki domowych roślin doniczkowych latem świetnie poradzą sobie na balkonie. Należą do nich między innymi monstera dziurawa, którą najlepiej postawić na zacienionym stanowisku, dracena odnajdująca się na balkonach po wschodniej stronie oraz palmy i kaktusy preferujące balkony południowe.

Rośliny to niezbędny element aranżacji balkonów i tarasów. Kwitnące latem pelargonie, całoroczne golterie czy może jesienne kwiaty na balkon, na przykład wrzosy lub astry? Zaaranżuj otaczającą Cię przestrzeń z pomocą roślin i ciesz się z odpoczynku na balkonie porośniętym masą kolorowych kwiatów.

Zamiokulkas zamiolistny

Zamiokulkas zamiolistny (Zamioculcas zamiifolia), nazywany żelazną rośliną ze względu na swoją wytrzymałość i stosunkowo niewielkie wymagania uprawowe, to popularny kwiat, który od lat ozdabia wnętrza domów, pomieszczeń biurowych i galerii handlowych. Roślina nie tylko nie wymaga, co wręcz nie lubi dużych ilości wody i sprawdzi się w szczególności w przypadku osób, które często wyjeżdżają lub też nie mają czasu na skomplikowaną pielęgnację. Do zakupu rośliny oprócz jej stosunkowo niewielkich wymagań odnośnie uprawy zachęca również cena. Zamiokulkasy można spotkać zarówno w sklepach ogrodniczych, jak i w zwykłych marketach. Za niewielką roślinę należy zapłacić około 20-30 złotych, natomiast duże kwiaty to koszt od 50 do 100 złotych.

Kwiat zamiokulkas

Roślina należąca do rodziny obrazkowatych charakteryzuje się grubymi, ciemnozielonymi liśćmi, które wyrastają z kłączy znajdujących się pod ziemią. Zamiokulkas występuje naturalnie na terenach Afryki, między innymi w Mozambiku, Kenii, RPA i na Zanzibarze, dlatego jedna z jego anglojęzycznych nazw brzmi „Zanzibar Gem” – czyli Klejnot Zanzibaru. W naturalnych warunkach kwiat porasta suche, kamieniste tereny, a dostęp do światła słonecznego ograniczają mu większe gatunki roślin. Dostosowany do stosunkowo niewielkiej ilości światła oraz kamienistego, jałowego podłoża zamiokulkas jest w stanie wyrosnąć na wysokość nawet ponad 1 metra, natomiast roślina uprawiana w domu osiąga około 60 centymetrów wysokości. Istotne, aby nie mylić zamiokulkasa zamiolistnego z sagowcem zamii, ponieważ mimo że rośliny wyglądają dość podobnie i mają zbliżone wymagania uprawowe, zamia w odróżnieniu od zamiokulkasa nie jest wytrzymała na wysuszenie ziemi.

Zamiokulkas: kwitnienie

Bardzo rzadko zdarza się, że roślina umiejscowiona w doniczce wypuszcza kwiaty w warunkach domowych, dlatego niewiele osób wie, jak kwitnie zamiokulkas. Przy odpowiedniej pielęgnacji wypuszcza on kwiatostany, które swoim wyglądem przypominają kremową kolbę. Po okresie kwitnienia można dostrzec owocostan zamiokulkasa składający się ze skupiska białych, nieco spłaszczonych jagód. Prawdopodobnie kwiat zamiokulkasa będziesz miał okazję zaobserwować w warunkach domowych jedynie wówczas, gdy zapewnisz roślinie warunki jak najbardziej zbliżone do naturalnych.

Zamiokulkas: pielęgnacja

Jak zostało już wcześniej wspomniane, jeśli poszukujesz łatwego w uprawie, niewymagającego czasochłonnej pielęgnacji kwiatu, odpowiednim rozwiązaniem będzie zamiokulkas. Żelazna roślina jest w stanie przetrwać nawet dwa miesiące bez podlewania, a następnie szybko zregenerować się pod wpływem wody. Jak dbać o tę elegancką roślinę? Podpowiadamy, gdzie umiejscowić i jak podlewać zamiokulkasa, aby niezmiennie zachwycał swoimi grubymi, intensywnie zielonymi liśćmi.

Zamiokulkas: uprawa

Zamiokulkas świetnie odnajdzie się w przepuszczalnej, próchniczej i lekko kwaśnej glebie (pH średnio od 5,5 do 6,5), dlatego zaleca się uprawę rośliny w mieszance substratu torfowego z piaskiem czy żwirem. Niektórzy do uprawy zamiokulkasów polecają również gotowe podłoże dla kaktusów, składające się między innymi z mieszanki żwiru, keramzytu, piasku i perlitu. Istotnym elementem prawidłowej uprawy zamiokulkasa jest drenaż na dnie doniczki, na przykład z mieszkanki perlitu i grubego piasku, co pozwoli na odprowadzanie nadmiaru wody i ułatwi korzeniom pobieranie tlenu. Zamiokulkasy powinny być sadzone w niezbyt wysokich, ale szerokich doniczkach, które umożliwią swobodny rozrost korzeni. Najlepiej sprawdzą się stabilne ceramiczne donice z otworami.

„Żelazna roślina” jest w stanie przeżyć nawet w warunkach minimalnego oświetlenia, jednak aby kwiat prawidłowo się rozwijał i nie tracił na swoich wizualnych walorach, najlepiej umieścić go na półcienistym stanowisku, zapewniającym umiarkowaną ekspozycję na promienie słoneczne. Zbyt duże nasłonecznienie może spowodować poparzenia liści rośliny, objawiające się ciemnobrązowymi plamami. Zamiokulkas w poszukiwaniu światła wyciąga swoje pędy w kierunku promieni słonecznych, dlatego warto co jakiś czas obracać roślinę, aby zachowała regularną formę. Roślina dobrze czuje się w ciepłych pomieszczeniach z optymalną temperaturą pomiędzy 18 a 25 stopniami Celsjusza. Bardzo istotne jest, aby zimą nie umieszczać kwiatu w miejscach, gdzie będzie narażony na przeciągi. Nagłe oziębienie może skutkować nawet całkowitym obumarciem zamiokulkasa.

Zamiokulkas: podlewanie

Jak zostało już wspomniane we wstępie artykułu, zamiokulkas nie lubi i nie toleruje nadmiaru wody, dlatego lepiej będzie, gdy zdarzy Ci się zapomnieć, aby go podlać, niż gdy zostanie przelany. Zbyt duża ilość wody może doprowadzić do żółknięcia liści, gnicia kłączy i korzeni, a następnie obumarcia rośliny. Zamiokulkasa najlepiej podlewać w momencie, kiedy zobaczysz, że górna warstwa ziemi jest całkowicie sucha. Małe wymagania odnośnie nawadniania są wynikiem przystosowania rośliny do trudnych warunków afrykańskich i wykształcenia systemu gromadzącego wodę w kłączach oraz liściach. Kwiat należy więc podlewać średnio raz na dwa tygodnie w okresie wegetacyjnym oraz mniej więcej raz na miesiąc w zimie – czyli tak często, aby nie dopuścić do przesuszenia bryły korzeniowej. Zamiokulkas nie powinien być zraszany, ponieważ powoduje to wytwarzanie osadu wapiennego na powierzchni jego liści, co nie tylko psuje wygląd rośliny, ale również ogranicza jej dostęp do światła. Woda powinna być odstana oraz mieć temperaturę pokojową. Pamiętaj również, że częstotliwość podlewania zamiokulkasa należy dostosować do ilości światła, jakie do niego dochodzi. Jeśli roślina znajduje się w cienistym miejscu, podlewaj ją stosunkowo rzadziej. Ze względu na to, że zamiokulkas naturalnie rośnie w trudnych warunkach glebowych, nie wymaga on intensywnego nawożenia. Podczas okresu wegetacyjnego warto zasilać go co dwa tygodnie lub nawet raz w miesiącu korzystając ze standardowego nawozu dla roślin zielonych.

Zamiokulkas: przesadzanie

Młodsze rośliny, będące w intensywnej dla zamiokulkasa fazie wzrostu należy przesadzać co rok, natomiast starsze kwiaty wymagają zmiany pojemnika jedynie raz na dwa lub trzy lata w momencie, gdy ich korzenie przestają mieścić się w doniczce. Do przesadzania zamiokulksasa należy użyć nieco większej doniczki niż poprzednia (o kilka centymetrów), najlepiej ceramicznej z otworami na dole, a na jej dnie wyłożyć warstwę drenażu z niewielkich kamyków, perlitu czy keramzytu. Roślinę najlepiej przesadzać wczesną wiosną, w marcu bądź kwietniu, czyli przed rozpoczęciem okresu wegetacyjnego. Podczas przesadzania zamiokulkasa należy być bardzo ostrożnym, aby nie uszkodzić jego delikatnego systemu korzeniowego.

Zamiokulkas: rozmnażanie

Przy okazji przesadzania zamiokulkasa możesz go zwyczajnie podzielić, co jest najprostszym i najszybszym sposobem rozmnażania tej rośliny. Inną, dość czasochłonną metodą jest wyhodowanie nowego egzemplarza z pobranych wcześniej sadzonek liściowych. Liście ze środkowej lub dolnej części ogonka liściowego najlepiej odciąć czystym sekatorem w okresie kwiecień-czerwiec, a następnie umieścić je w szklance odstanej wody lub we właściwej mieszance ziemi (na przykład torfie z perlitem), korzystając wcześniej z ukorzeniacza. Kiedy fragmenty rośliny umieszczone w szklance z wodą zaczną wypuszczać korzenie, również możesz umieścić je w doniczce z ziemią. Proces rozmnażania zamiokulkasa do momentu wypuszczenia nowych pędów zajmuje około roku, jednak może się zdarzyć, że będzie trwał jeszcze dłużej.

Dlaczego zamiokulkas nie wypuszcza nowych liści?

Zamiokulkas rośnie dość wolno, dlatego nie powinno Cię zaniepokoić, jeśli przez cały rok wzbogaci się jedynie o jeden czy dwa nowe liście, nawet przy odpowiedniej pielęgnacji. Naturalnym zjawiskiem jest także regularne zamieranie i opadanie starych liści zamiokulkasa. Opadające łodygi są natomiast niepokojącym sygnałem i świadczą o tym, że roślina została przelana i zaczęła gnić. W takiej sytuacji należy jak najszybciej osuszyć system korzeniowy zamiokulkasa i usunąć jego zgniłe części. Jeśli cała bulwa nie uległa zniszczeniu na skutek przelania, osuszoną część możesz włożyć do nowej, suchej ziemi i powstrzymać się od podlewania kwiatu przez najbliższe 2-3 tygodnie.

Zamiokulkas: odmiany

Zamiokulkas zamiolistny, oprócz swojego klasycznego gatunku zamiifolia, występuje również w postaci odmian hodowlanych, takich jak między innymi variegata o jasnych, wybarwionych liściach, zenzi cechującej się niewielkim rozmiarem i kompaktową formą czy raven, charakteryzującej się ciemnozielonymi, niemal czarnymi liśćmi.

Zamiokulkas zenzi

Odmiana zenzi to roślina o dość zwięzłej, ściśniętej formie. Wyróżnia się grubymi pędami oraz drobnymi, gęsto osadzonymi liśćmi. Roślina może być kompaktowym, a zarazem eleganckim dodatkiem w mieszkaniu czy biurze. Podobnie jak standardowy, botaniczny gatunek zamiokulkasa nie wymaga ona czasochłonnej pielęgnacji i dużej ilości oświetlenia, a także nie toleruje nadmiaru wody.

Zamiokulkas raven

Gdy spotkasz się z ciemnym, niemal czarnym zamiokulkasem, prawdopodobnie jest to odmiana raven – czyli jeden z niewielu kwiatów doniczkowych o takim ubarwieniu. Roślina z gęstymi, połyskującymi liśćmi świetnie sprawdzi się w nowoczesnych, minimalistycznych wnętrzach, będąc kwiatem ozdobnym, który nie wymaga dużej ilości uwagi i wysiłku w uprawie.

Kwiat zamiokulkas żółknie – co robić?

Żółte liście zamiokulkasa mogą być oznaką przelania lub przemarznięcia rośliny w wyniku przeciągów, lub transportu zimą, dlatego nie poleca się kupowania kwiatów w tym okresie. Jeśli jednak zdecydujesz się na zakup zamiokulkasa zimą zadbaj o to, aby odpowiednio go zabezpieczyć na czas przewozu, na przykład delikatnie owijając papierem czy starymi gazetami i umieszczając w kartonie. Jak mogłeś już przeczytać we wcześniejszej części artykułu, często zamiokulkas żółknie samoistnie w wyniku starzenia. Jeśli odpowiednio pielęgnujesz roślinę i nic więcej nie wskazuje na jej choroby, żółte liście wystarczy oderwać.

Zamiokulkas jaka doniczka?

Kłącza zamiokulkasa rozrastają się wszerz i potrzebują do tego wystarczającej ilości miejsca, dlatego najlepszym typem doniczki do jego uprawy będzie stosunkowo płytki oraz szeroki egzemplarz. Zamiokulkas dobrze odnajduje się w dość ograniczonej przestrzeni, jednak dobierając głębokość doniczki należy uwzględnić miejsce na drenaż, który może zająć kilka centymetrów. Oprócz doniczek ceramicznych możesz sięgnąć także po doniczki z terakoty, czyli naturalnego, tlenoprzepuszczalnego materiału, który przyczyni się do odpowiedniego dotlenienia korzeni rośliny.

Do donicy możesz dodać osłonkę, dzięki czemu dopasujesz jej wygląd do wystroju wnętrza. Wiklinowe, ręcznie plecione egzemplarze dobrze prezentują się w pomieszczeniach utrzymanych w stylu boho, natomiast proste, jednokolorowe lub metaliczne osłonki to świetny wybór do nowoczesnych, minimalistycznych wnętrz. Ciekawym pomysłem jest również aranżacja zamiokulkasa z innymi intensywnie zielonymi kwiatami doniczkowymi, takimi jak monstera, areka czy fikus benjamin.

Zamiokulkas a kot

W liściach zamiokulkasa znajduje się szczawian wapnia, czyli organiczny związek chemiczny, szkodliwy zarówno dla ludzi, jak i zwierząt. Jego stężenie w roślinie nie jest jednak duże, a liście są gorzkie w smaku, co zniechęca małe dzieci i zwierzęta do spożywania większej ilości zamiokulkasa. Nie należy jednak bagatelizować zagrożenia, biorąc pod uwagę toksyczność szczawianu wapnia znajdującego się w liściach kwiatu, który po spożyciu może skutkować zatruciem objawiającym się takimi symptomami, jak między innymi podrażnienie skóry i śluzówek czy dolegliwości gastryczne. Z tego względu, jeśli w Twoim domu przebywają małe dzieci lub puszyści pupile, zamiokulkas w salonie, kuchni czy innym łatwo dostępnym dla nich miejscu powinien zajmować stanowisko uniemożliwiające bezpośrednią styczność z kwiatem. W przypadku kotów, które są w stanie z łatwością wdrapać się na każdy mebel, najbezpieczniejszym rozwiązaniem będzie po prostu zrezygnowanie z uprawy zamiokulkasa.

Zamiokulkas to piękna roślina doniczkowa, którą ze względu na niewielkie wymagania w pielęgnacji jest wybierana przez coraz szersze grono osób. Grube, ciemnozielone liście gęsto porastające łodygę oraz elegancki wygląd, pasujący do praktycznie każdego rodzaju wnętrz to największe atuty, które przemawiają za wyborem właśnie tego kwiatu doniczkowego.

Odpowietrzanie grzejnika – krok po kroku co musisz zrobić!

Jeśli kaloryfer w Twoim domu nie jest ogrzany lub nagrzewa się tylko w górnej, lub dolnej części, zawsze warto odkręcić grzejnik do maksymalnej temperatury i odczekać nawet godzinę. Jeśli przez ten czas kaloryfer nie stanie się w całości gorący, prawdopodobnie jest zapowietrzony. Dodatkowo mogą na to wskazywać charakterystyczne dźwięki dobiegające z instalacji – wrzenie, przelewająca się woda i szumy. W takim przypadku w zimnych częściach grzejnika znajduje się powietrze, a powinna tam być gorąca woda. Na szczęście z sytuacją, kiedy kaloryfer nie grzeje z powodu zapowietrzenia, możesz poradzić sobie samodzielnie, w warunkach domowych.

Kolejność odpowietrzania grzejników

Pierwszym krokiem w odpowietrzaniu grzejnika powinno być zakręcenie jego zaworu i odczekanie, aż potencjalnie zapowietrzony kaloryfer całkowicie się ostudzi. Zamknięcie zaworu to obowiązkowy krok zarówno w przypadku starych typów kaloryferów (na przykład grzejniki żeliwne), jak i w procesie odpowietrzania nowoczesnych grzejników (najpopularniejsze są grzejniki aluminiowe). Zapowietrzony grzejnik aluminiowy należy przygotować do odpowietrzania, kiedy będzie całkowicie zimny. Zrobisz to, stawiając pod jego zaworem miskę lub wiadro, do którego wyleci woda.

Zawór odpowietrzający w grzejnikach aluminiowych znajduje się po jednej ze stron zewnętrznej części kaloryfera. Należy go powoli odkręcić i odczekać, aż wydostanie się z niego powietrze, zalegające w kaloryferze. Do odkręcenia zaworu, w zależności od jego rodzaju wykorzystuje się klucze, pokrętła lub śrubokręty. O tym, że z wnętrza grzejnika wydostał się już cały nadmiar powietrza, będzie świadczyła równomiernie wyciekająca z zaworu woda. Kiedy woda przestanie spływać, należy dokładnie zakręcić zawór, ustawić kaloryfer na poziomie pożądanego stopnia nagrzania i odczekać. Jeśli kaloryfer w całości się nagrzeje oznacza to, że przyczyną złego funkcjonowania było zapowietrzenie i udało Ci się rozwiązać ten problem.

Odpowietrzając masywne grzejniki żeliwne, przygotuj się na nieco trudniejszy proces, jednak przebiega on na bardzo podobnych zasadach. Pod ostygniętym grzejnikiem należy postawić miskę oraz zabezpieczyć podłogę, aby nie zniszczyć jej w wyniku zawilgocenia przez wodę z kaloryfera. Następnie należy przygotować płaskie klucze nastawne i ostrożnie, stopniowo poluzować nimi zawór, którego funkcję w przypadku grzejników żeliwnych pełni śrubunek. Z wnętrza kaloryfera mogą jednocześnie wydostawać się powietrze i woda. Gdy nie będzie już słychać szumu powietrza ulatniającego się z okolic śrubunku, należy bardzo mocno zakręcić grzejnik.

Grzejnik nie grzeje po odpowietrzeniu – co wtedy?

Udało Ci się odpowietrzyć grzejnik, a on nadal nie działa prawidłowo? W przypadku, gdy odpowietrzenie kaloryfera nie pomogło i grzejnik nie grzeje częściowo lub w całości, przyczyna usterki może być inna. Oczywiście, możesz spróbować przeprowadzić cały proces odpowietrzania ponownie, dodatkowo podnosząc ciśnienie w instalacji.

Inną powszechną przyczyną tego, że grzejnik nie grzeje, jest zablokowana iglica zaworu, która mogła się zastać, jeśli grzejnik pozostawał odkręcony na przykład przez całe lato. Jeśli za tym, że regulacja grzejnika nie przebiega prawidłowo stoi usterka iglicy, problem można szybko rozwiązać – zostanie to wyjaśnione w dalszej części artykułu. Poważniejszymi przyczynami problemów z nagrzewaniem kaloryfera są jego nieprawidłowy montaż, a nawet zła konstrukcja całej instalacji grzewczej. W tym wypadku warto zwrócić się o pomoc do profesjonalisty, który ustali dokładny powód problemów z kaloryferem i zajmie się naprawą.

Ciepła woda nie dochodzi do grzejnika – co może być przyczyną?

Bardzo często woda nie dochodzi do grzejnika z powodu niedrożności rur, co przekłada się na to, że grzejnik nie grzeje prawidłowo. Dzieje się tak, gdy są one zapchane brudem bądź kamieniem lub jeśli do instalacji została dobrana zbyt cienka rura. W takim przypadku konieczna będzie wymiana wadliwej części, czego bez problemu powinien dokonać hydraulik.

Jeśli rury w instalacji centralnego ogrzewania są drożne, pozbawione brudu i uszkodzeń mechanicznych, przyczyny wadliwego funkcjonowania kaloryferów należy szukać dalej. Może to wynikać z niskiego ciśnienia wody. W tej sytuacji należy zwiększyć ciśnienie. W przypadku domów z własną kotłownią zrobisz to samodzielnie. Mieszkając w bloku lub budynku wielorodzinnym konieczne będzie skontaktowanie się z ciepłownią i poruszenie kwestii niskiego ciśnienia wody w sieci – często źródło problemu leży po stronie ciepłowni.

Dlaczego grzejnik grzeje do połowy?

Może zdarzyć się tak, że Twój grzejnik będzie nagrzewał się jedynie do połowy. Najczęściej jego górna część jest gorąca, a dół pozostaje zimny. Jeżeli zimny kaloryfer na dole nie jest spowodowany zapowietrzeniem, co jest przyczyną tego, że grzejnik nie grzeje prawidłowo? Jednym z powodów może być za wolny dopływ wody do grzejnika lub jego brak. W przypadku, gdy grzejnik nie grzeje na dole lub w górnej części, należy zwrócić uwagę na zawory powrotny i zasilający, które znajdują się najczęściej w dolnej części kaloryfera lub przy jednym z jego boków. Zawory powinny być w pełni odkręcone. Co jeszcze może oznaczać grzejnik zimny na dole?

Przyczyna może tkwić w pompie obiegowej. Posiadając instalację centralnego ogrzewania z pompą obiegową, którą możesz regulować mechanicznie, wystarczy zmienić jej bieg na wyższy. Poleca się także sprawdzenie, czy filtr osadnikowy, znajdujący się przed pompą nie jest zanieczyszczony. Jeśli w jego siatce zalega osad, należy najpierw zakręcić zawory przed i za filtrem, a następnie wyciągnąć i ostrożnie wyczyścić filtr. Po procesie czyszczenia należy uzupełnić wodę i odpowietrzyć pompę.

Brak wody w grzejniku – co robić?

W wypadku, kiedy instalacja centralnego ogrzewania nie działa, ponieważ nie ma wody w kaloryferach, konieczna jest regulacja przepływu wody w grzejnikach. Tak, jak w przypadku nagrzewania się jedynie górnej części kaloryfera, konieczne będzie sprawdzenie zaworów powrotnego i zasilającego, które powinny być odkręcone. Jeśli zawory są odkręcone, jednak grzejniki w dalszym ciągu nie wypełniają się ciepłą wodą, należy ją uzupełnić. W przypadku mieszkania w bloku lub domu wielorodzinnym, skontaktuj się w tym celu ze spółdzielnią mieszkaniową lub dozorcą budynku. Posiadając własny system instalacji grzewczej, uzupełnienia wody możesz dokonać samodzielnie. Często jest to konieczny krok przy odpowietrzaniu kaloryferów. Wskazaniem do uzupełnienia wody będzie zbyt niski poziom jej ciśnienia na manometrze.

Cały proces należy poprzedzić wyłączeniem pompy obiegowej i odkręceniem grzejników na maksymalny poziom. Kolejnym krokiem powinno być połączenie węża z wodą do rury wlewowej instalacji grzewczej, którą uprzednio szczelnie zakręcisz. W końcu powinieneś odkręcić kran oraz zawór rury wlewowej i stopniowo napełnić instalację wodą. Kiedy ciśnienie na manometrze osiągnie pożądaną wartość, należy zakręcić wodę w kranie, wlew i odłączyć węża od rury instalacji. Na koniec niezbędne będzie odpowietrzenie grzejników. Do wszystkich elementów centralnego ogrzewania powinna zostać dołączona instrukcja, zgodnie z którą należy postępować, aby bezproblemowo i bezpiecznie dokonać uzupełnienia wody i dbać o kaloryfery w domu.

Zawór termostatyczny – jak rozpoznać problem?

Problemy, jakie może przysparzać termostat zazwyczaj są dość błahe. Jedną z przyczyn może być wprowadzenie do termostatu niewłaściwych danych temperatury pomieszczenia (jeśli Twój grzejnik jest wyposażony w taki mechanizm), co często jest przyczyną tego, że kaloryfer nie grzeje. Dzieje się tak, na przykład w przypadku, gdy dane o temperaturze pomieszczenia, wprowadzone do termostatu są wyższe, niż rzeczywista temperatura pomieszczenia. Należy także sprawdzić, czy sam termostat i jego zawór nie są uszkodzone.

Zakręcając termostat na mniejsze poziomy, powinieneś odczuwać opór, natomiast, gdy ustawiasz kaloryfer na poziom 5 lub 6, termostat powinien znacznie się luzować. Jeśli nie działa on w ten sposób, należy odkręcić głowicę termostatyczną i sprawdzić, czy mechanizm funkcjonuje prawidłowo – powinien on wciskać i wyciągać iglicę. Gdy iglica się zastała i jest zablokowana, należy ją odblokować. Odkręć termostat (jego głowicę), a następnie porusz iglicą w swoją stronę za pomocą kombinerek.

Dlaczego grzejnik nie grzeje? – Powodem mogą być zalegające zabrudzenia

Kiedy grzejnik nie grzeje, a zapowietrzenie, zablokowana iglica czy zbyt niskie ciśnienie wody w instalacji nie stanowią przyczyny, powodem mogą być zabrudzenia. Grzejnik zimny na dole powinien skłonić Cię do tego, aby sprawdzić, czy nie znajduje się w nim kamień, rdza bądź osad, co zdarza się dość często w przypadku wieloletnich instalacji grzewczych.

Jak wyczyścić kaloryfer?

Czyszczenie grzejnika polega na jego przepłukaniu oraz wymianie wody, a wykonanie tego samodzielnie może okazać się dość problematyczne. Najpierw należy dokładnie zakręcić wszystkie zawory grzejnika i spuścić z niego całą wodę. Czynność wykonujemy, kiedy grzejnik jest całkowicie zimny, aby nie ryzykować poparzeniem. Następnie należy zdjąć grzejnik i przepłukać go pod ciśnieniem. W tym celu będziesz musiał przenieść grzejnik na zewnątrz, na przykład do ogrodu, ponieważ potrzebna jest woda o wysokim ciśnieniu, co w domu zwyczajnie skutkowałoby zalaniem.

Profesjonalne czyszczenie grzejnika warto zlecić hydraulikowi, który jest w stanie zlikwidować kamień i wydobyć z kaloryfera wszelkie zabrudzenia, bez konieczności zdejmowania grzejnika. Problemów z grzejnikiem może być wiele, jednak większość z nich jesteś w stanie rozwiązać samodzielnie. Sprawdzanie sprawności całej instalacji ogrzewania centralnego warto rozpocząć stosunkowo wcześnie, przed sezonem grzewczym, aby awaria nie zaskoczyła Cię w bardzo zimne dni.

Co to znaczy, że dom jest pasywny?

Dom pasywny to obiekt jednorodzinny, który z założenia nie wymaga żadnych nakładów energii, dostarczanych w konwencjonalny sposób do jego ogrzewania i chłodzenia. W praktyce przyjęto, że terminem dom pasywny określa się budynki wybudowane w konkretnym standardzie i zachowaniem odpowiednich parametrów, które minimalizują zapotrzebowanie domu na energię pierwotną.

Energia pierwotna (nieodtwarzalna) jest wykorzystywana, aby pokryć zapotrzebowanie na ogrzewanie, klimatyzację, przygotowanie ciepłej wody użytkowej oraz wentylację mechaniczną, które generuje budynek i jego mieszkańcy. Rozwiązania technologiczne, zastosowane w domu pasywnym, umożliwiają odzyskiwanie maksymalnej ilości energii naturalnej, szczególnie światła dziennego. Standard ten zakłada, że dom pasywny będzie charakteryzował się niskim zapotrzebowaniem na energię, co ma się przekładać na niższe koszty bieżącej eksploatacji budynku, szczególnie jego ogrzewania.

Dom pasywny jako nowoczesne budownictwo

Nowoczesne budownictwo wyróżniają zastosowane technologie, formy domów, parametry, wykończenie i układ. Dom pasywny jako przykład nowoczesnego budownictwa zyskuje na popularności. Innowacyjność tego typu budynków polega na radykalnym zmniejszeniu kosztów pozyskiwania energii, jednocześnie zachowując komfortową bryłę i wnętrza domu. Wykorzystywana w standardzie pasywnym technologia umożliwia zachowanie odpowiednich temperatur oraz wentylacji w pomieszczeniach. Jednocześnie zapotrzebowanie budynku na energię jest maksymalnie zmniejszone, między innymi dzięki doskonałej izolacji termicznej, zastosowaniu wysokiej jakości okien oraz odzyskiwaniu ciepła z systemu wentylacji mechanicznej.

Zużycie energii w domu pasywnym

Kluczową zaletą domów pasywnych jest niskie zużycie energii do ich ogrzewania na poziomie do 15 kWh (m²/rok), czyli 1,5 litra oleju opałowego na metr kwadratowy w skali roku. W celu porównania warto zaznaczyć, że domy energooszczędne mają zapotrzebowanie energetyczne na poziomie do 40 kWh (m²/rok), natomiast domy wybudowane przy użyciu standardowego budownictwa na poziomie 120-180 kWh (m²/rok). W przypadku budynków pasywnych niższe są również koszty przygotowania ciepłej wody użytkowej.

Dom pasywny – wymagania, które powinien spełniać

Dom jednorodzinny musi spełniać konkretne standardy, aby można było go określić mianem domu pasywnego. Jest to rodzaj budynku energooszczędnego, który powinien powstać zgodnie z konkretnymi kryteriami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa. Przede wszystkim, jak wspomniano we wcześniejszej części artykułu – poziom energii niezbędnej do ogrzewania domu nie może przekraczać 15 kWh/m²/rok. Co więcej, zapotrzebowanie na moc grzewczą domu pasywnego to maksymalnie 10 W/m2, a zużycie energii pierwotnej, przeznaczonej do zaspokojenia wszystkich potrzeb energetycznych domu 120 kWh (m²/rok). Oto pozostałe, najistotniejsze cechy standardu budownictwa pasywnego:

• Zwarta bryła oraz bardzo dobra termoizolacja. Współczynnik przenikania ciepła U w przypadku całej bryły domu pasywnego ze wszystkimi przegrodami zewnętrznymi nie powinien przekraczać wartości 0,15 W (m²K). Konstrukcja domu pasywnego minimalizuje więc straty ciepła z wnętrza budynku, między innymi dzięki całkowitemu ograniczeniu mostków termicznych.
• Co więcej, domy pasywne powinny charakteryzować się szczelnością na poziomie n50≤0,6 h^-1 (w ciągu godziny przez szczeliny budynku nie powinno przepłynąć więcej powietrza niż 60% jego objętości).
• Południowa orientacja budynku, czyli przeszklenia południowej części domów, które umożliwiają pozyskiwane światła dziennego w celu ogrzewania budynku. Najczęściej na południe zlokalizowane są pomieszczenia takie, jak kuchnia czy salon, a stronę północną domu zajmują pomieszczenia gospodarcze i korytarze.
• Wykorzystywanie odnawialnych źródeł energii do zaopatrzenia domu w ciepłą wodę użytkową. Dom pasywny może wykorzystywać pompy ciepła lub kolektory słoneczne.
• Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła przy użyciu rekuperatora, która zapewni zdrowy mikroklimat w domu pasywnym. Dzięki rekuperatorowi z wywiewanego z domu pasywnego powietrza odzyskuje się ciepło i przekazuje świeżemu powietrzu, przedostającemu się do wnętrz budynku. Wpływa to na obniżenie kosztów ogrzewania domu.
• Wyposażenie domu w energooszczędny sprzęt AGD oraz energooszczędne oświetlenie.

Czym różni się dom energooszczędny od pasywnego?

Dom pasywny a energooszczędny – czym właściwie się od siebie różnią? Na wstępie warto zaznaczyć, że każdy dom pasywny jest domem energooszczędnym. Nie wszystkie domy energooszczędne są natomiast pasywne, na co składa się kilka zasadniczych różnic. Fundamentalną różnicą jest zużycie energii, wykorzystywanej do ogrzewania budynku. Przypomnijmy, że w przypadku domu energooszczędnego zapotrzebowanie na ciepło powinno wynosić maksymalnie 40 kWh (m²/rok), natomiast w budynku pasywnym nie może wynieść więcej niż 15 kWh (m²/rok).

Różnicę stanowi również instalacja grzewcza, która w przypadku budynków energooszczędnych wykorzystuje odnawialne źródła energii, a w domach pasywnych z założenia rezygnuje się z aktywnej instalacji grzewczej – zapotrzebowanie na ciepło jest jedynie uzupełniane przez zyski słoneczne i bytowe (ciepło wytwarzane przez sprzęt gospodarstwa domowego). Konstrukcje domów energooszczędnych i pasywnych dążą do jak największej prostoty i eliminacji załamań ścian i dachu, więc nie będą się one znacznie różnić. Zasada jest taka, że w przypadku domów energooszczędnych ograniczamy mostki termiczne, a w domach pasywnych praktycznie całkowicie je eliminujemy.

Znaczącą różnicą może być cena, która w przypadku domów pasywnych jest wyższa. Na wyższe koszty budowy czy zakupu domu pasywnego składają się inne niż w przypadku domu energooszczędnego materiały termoizolacyjne, technologia ogrzewania oraz maksymalizacja szczelności na wyższym poziomie. Z budową domu pasywnego wiąże się zdecydowanie więcej ograniczeń i restrykcji, jednak w przyszłości przekładają się one na niższe koszty eksploatacji budynku.

Zobacz także: Nowoczesny dom z drewnianą elewacją? To możliwe!

Budowa domu pasywnego – jak to zrobić prawidłowo?

Budując dom pasywny, należy uprzednio zapoznać się ze wszystkimi restrykcjami, określającymi budownictwo pasywne. Co więcej, parametry techniczne budynku, wykorzystanych instalacji i materiałów muszą być zgodne ze Standardem WT 2021. Określa on maksymalny wskaźnik zużycia energii pierwotnej (EP) budynków oraz poziom ich izolacyjności cieplnej.

Projekt domu pasywnego

Od czego zacząć, aby prawidłowo zbudować dom pasywny? Projekt to element, którym powinieneś zająć się zaraz po wyborze działki budowlanej. Jest to szczególnie istotne w przypadku domów pasywnych ze względu na fakt, że nie każda działka będzie odpowiednia do budowy budynku pasywnego. Możesz zdecydować się na gotowy projekt domu lub projekt indywidualny, który będzie droższy.

W budownictwie pasywnym warto wybrać droższą opcję projektu indywidualnego, ponieważ gotowe projekty architektoniczne należy dodatkowo zaadaptować do konkretnej lokalizacji działki, co w przypadku ewentualnych zmian projektu generuje dodatkowe koszty. Na etapie projektu domu pasywnego należy ustalić jego powierzchnię. Optymalnym rozwiązaniem w tym przypadku będzie 90 do 120 m².

Należy zwracać uwagę, czy proponowane projekty domów pasywnych uwzględniają jak najmniejszą powierzchnię ścian i dachu w stosunku do ustalonej powierzchni użytkowej budynku. Aby uniknąć zawodu i otrzymać projekt, który spełnia wszystkie wytyczne standardu w budownictwie pasywnym, warto zlecić wykonanie projektu biurze architektonicznemu, które jest odznaczone certyfikatem Instytutu Budynków Pasywnych w Darmstadt.

Usytuowanie domu pasywnego

Biorąc pod uwagę niskie zapotrzebowanie domu pasywnego na energię oraz wyrównywanie jej strat takimi źródłami odnawialnymi, jak promienie słoneczne, niezwykle ważnym elementem budowy domów pasywnych jest ich położenie. Działka nie może być otoczona wysokimi budynkami lub miejscem, gdzie taka inwestycja jest planowana w przyszłości. Powinna mieć wystarczająco dużą powierzchnię, aby było możliwe rozplanowanie ustawienia domu zgodnie z konkretnymi kierunkami. Jak zostało już wcześniej wspomniane, południowa elewacja domu pasywnego powinna być rozbudowana i w jak największym stopniu oszklona.

Aby w pełni umożliwić czerpanie energii ze Słońca i ograniczyć straty ciepła, przy południowej stronie budynku nie mogą rosnąć wysokie drzewa. Drzewa, szczególnie gęsto sadzone iglaki mogą się jednak okazać przydatne od strony północnej domu, dzięki czemu w okresie zimowym zminimalizuje się wychładzanie budynku i straty ciepła. Po stronie północnej, która może przyczynić się do największych strat ciepła, kluczowe jest rozmieszczenie pomieszczeń – warto umiejscowić tam garaż i pomieszczenia gospodarcze.

Bardzo ważnym czynnikiem, decydującym o usytuowaniu domu pasywnego na konkretnej działce może być miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Dom musi zostać wybudowany zgodnie z konkretnymi wymogami prawnymi. Zdarza się, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego będzie określał kształt budynku, co w niektórych przypadkach może uniemożliwić budowę domów pasywnych.

Bryła domu pasywnego

Kształt bryły domu pasywnego musi być przede wszystkim prosty. Oznacza to plan budynku na bazie prostokąta i jednospadowy dach, umożliwiający zbudowanie większej powierzchni ściany południowej w stosunku do północnej. W budownictwie pasywnym najlepiej sprawdzi się dom parterowy z adaptowanym poddaszem. Prosta bryła budynku ogranicza uciekanie ciepła za pośrednictwem mostków termicznych, dlatego rezygnuje się między innymi z balkonów, tarasów, łamanych dachów, lukarn i przybudówek.

Bryła domu pasywnego musi być zwarta, aby stosunek powierzchni ścian zewnętrznych do kubatury domu był jak najmniejszy, co z kolei przyczyni się do szczelności budynku. Duże znaczenie ma także powierzchnia domu. Budynek pasywny nie może być za duży, ponieważ spowoduje to ucieczkę ciepła przez większą powierzchnię zewnętrznych przegród domu. Wybór optymalnej powierzchni w przedziale od 90 do 120 m² ograniczy te straty. Jeśli zdecydujesz się na garaż, najlepiej, aby nie był on bezpośrednio połączony z bryłą budynku, ponieważ przyczyni się to do zwiększenia strat ciepła.

Bryła domu pasywnego ma bardzo prostą postać i nie pozwala na zastosowanie takich zdobień architektonicznych jak podcienie, zewnętrzne balustrady czy wykusze. Warto z nich zrezygnować na rzecz wysokiej energooszczędności i o wiele niższych rachunków niż w przypadku budownictwa tradycyjnego.

Okna i przeszklenia w domu pasywnym

Jest to niezwykle ważny element budownictwa pasywnego. Okna i przeszklenia mają duży udział w zaspokajaniu zapotrzebowania na ciepło, jednocześnie ograniczając jego straty. Istotna jest właściwa lokalizacja okien i ich rozmieszczenie. Przeszklenia i okna o dużej powierzchni muszą być zlokalizowane na południowej ścianie domu, co przełoży się na zyski solarne z promieniowania słonecznego. Ściana północna powinna być pozbawiona okien lub wyposażona jedynie w niezbędne, małe świetliki.

Współczynnik przenikania ciepła dla okien w domach pasywnych powinien mieć wartość poniżej 0,80 W (m²K) przy współczynniku przepuszczalności energii słonecznej g, mieszczącym się w przedziale 50-60%. Współczynnik g informuje o tym, jaka część promieniowania słonecznego, które pada na szybę okna, przedostaje się do pomieszczenia budynku. Ciepło nie wydostaje się z wnętrza domu dzięki zastosowaniu potrójnych, wielokomorowych szyb i specjalnych ram okien.

Najczęściej w domach pasywnych wykorzystywane są duże przeszklenia, z jak najmniejszym udziałem ramy w powierzchni okna. Pozwala to obniżyć ilość ciepła, wydostającego się poza mury domu, jednocześnie wpuszczając do jego wnętrz jak najwięcej promieni słonecznych.

Konstrukcja i materiały

Domy pasywne mogą powstać zarówno na bazie konstrukcji drewnianego szkieletu, jak i w tradycyjnej technologii murowanej. Konstrukcja domów pasywnych wymaga wykorzystania materiałów o wysokiej jakości i współczynniku akumulacji ciepła. Izolacja cieplna ścian jest zapewniana przez styropian frezowany, wełnę mineralną lub wełnę celulozową dobrej jakości, którymi wypełnia się ściany dwuwarstwowe. Ściany zewnętrzne mogą powstać z betonu komórkowego, ceramiki, silikatów i keramzytobetonu.

W budownictwie pasywnym często wykorzystuje się ściany trójwarstwowe, które są w stanie zapewnić jednocześnie szczelność, izolacyjność termiczną, akustyczną i wytrzymałość. Decydując się na dom pasywny, na przykład z pustaków keramzytowych należy pamiętać, że grubość ścian powinna wynosić od 31 do 50 cm. Zaletą ścian jednowarstwowych jest mniejsze ryzyko zagrzybienia, ze względu na przepuszczalność pary.

Murowany dom pasywny powstaje z cegieł ceramicznych lub silikatów. Ściany takiego domu mają dość dużą masę, co zapewnia wysoką bezwładność cieplną. Oznacza to, że ściany takiego domu stosunkowo długo się nagrzewają, jednocześnie dłużej oddając swoje ciepło. Takie rozwiązanie w budynku pasywnym pomoże w utrzymaniu stałego poziomu temperatury i wilgotności powietrza we wnętrzach pomieszczeń. Wybudowanie domu z silikatów sprzyja szczelności przegród zewnętrznych domu, co w budownictwie pasywnym jest niezwykle istotne.

Wykorzystując drewniany szkielet w konstrukcji domu pasywnego, najczęściej usztywnia się go płytami drewnopochodnymi, wypełniając puste przestrzenie materiałem izolacyjnym, na przykład wełną celulozową, styropianem, a następnie tynkiem mineralnym. W takim przypadku zarówno elementy nośne, jak i izolacja termiczna, znajdują się w jednej warstwie, co skutkuje znacznie cieńszą przegrodą zewnętrzną niż w domu murowanym. Przekłada się to na większą powierzchnię pomieszczeń. Bardzo istotny jest fakt, że w przypadku budynku pasywnego o konstrukcji szkieletowej drewnianej, praktycznie nie ma mostków termicznych, co znacznie ogranicza możliwość przenikania ciepła na zewnątrz.

Budynek pasywny – wentylacja

Domy pasywne muszą charakteryzować się niskim współczynnikiem straty ciepła przez przegrody zewnętrzne. Kluczowym elementem dla takiego wyniku jest odpowiednia wentylacja. Domy pasywne wyposażone są w wysoce szczelną wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła. Proces odzyskiwania z zanieczyszczonego powietrza, czyli rekuperacja polega na usuwaniu zużytego powietrza o wysokiej zawartości CO2 z wnętrz domu. Następnie za pomocą czerpni pobiera się świeże powietrze z zewnątrz, które po procesie filtracji dostarczane jest do wnętrz domu.

Istotne jest, aby świeże powietrze w domu pasywnym najpierw dopływało do głównych pomieszczeń (sypialni, salonu, jadalni), a następnie do pomieszczeń o relatywnie większej wilgotności (łazienki i kuchni). Powietrze dostaje się do wnętrz budynku za pomocą wywiewno-nawiewnych kanałów wentylacyjnych, jednak przed tym jest oczyszczane za pomocą filtra, umieszczonego przed centralą wentylacyjną. Dzięki temu wewnątrz budynku panuje zdrowy mikroklimat, a mieszkańcy nie są narażeni na skutki zdrowotne wynikające z występowania pleśni czy grzybów.

Do podgrzewania powietrza wentylacyjnego, domy pasywne wykorzystują dodatkowo wymienniki gruntowe. Mają one zwiększyć efektywność rekuperacji poprzez wstępne ochładzanie lub ogrzewanie powietrza przed procesem wentylacji mechanicznej.

Pasywny system ogrzewania

Pasywny system ogrzewania obejmuje wykorzystanie naturalnych źródeł ciepła, głównie energii słonecznej, dzięki odpowiedniemu umiejscowieniu i bryle budynku, co zostało omówione we wcześniejszej części artykułu. Rolę systemu ogrzewania w budynkach pasywnych przejmuje instalacja wentylacyjna – w głównym kanale nawiewnym umieszcza się nagrzewnicę powietrza, którą zasila na przykład pompa ciepła o niewielkiej mocy grzewczej.

W budownictwie pasywnym wykorzystuje się także urządzenia kompaktowe, których działanie bazuje na pompie ciepła o małej mocy. Mogą one pełnić funkcję centrali grzewczej oraz być odpowiedzialne za przygotowanie ciepłej wody użytkowej. Z tego typu instalacjami łączy się często kolektory słoneczne lub gruntowe wymienniki ciepła. Dodatkowym źródłem ciepła w przypadku budynku pasywnego może być gazowa pompa ciepła, wykorzystująca niewielkie ilości gazu i energię odnawialną z gruntu, powietrza lub wody.

Niestety, warunki klimatyczne w Polsce zazwyczaj wymuszają instalację małych układów grzewczych. Aby całkowicie zaspokoić zapotrzebowanie na energię, instaluje się dodatkowo tradycyjne grzejniki lub ogrzewanie podłogowe w łazienkach, co nie do końca pokrywa się z ideą budownictwa pasywnego. Tego typu rozwiązania zastępcze należy stosować jedynie w minimalnym stopniu, aby jak najbardziej zbliżyć się do parametrów budownictwa pasywnego, jednocześnie zaspokajając zapotrzebowanie na energię budynku w polskich warunkach klimatycznych.

Dom pasywny – cena budowy

Koszt budowy domu pasywnego w porównaniu do obciążeń finansowych, z którymi należy się liczyć, stawiając budynki energooszczędne i tradycyjne jest zdecydowanie wyższy. Za gotowy dom w standardzie pasywnym (w stanie deweloperskim) należy zapłacić około 400 tysięcy złotych za 100 m2. W celu porównania, za dom energooszczędny o identycznej powierzchni należy zapłacić około 350 tysięcy złotych, a za dom w tradycyjnym systemie budownictwa około 270 tysięcy złotych.

Cena budynku pasywnego uwzględnia wyższej jakości materiały, które są droższe. Więcej należy zapłacić także za projekt takiego domu. Koszt budowy domu pasywnego 100m2 może być wydatkiem nawet rzędu 600 000 złotych (budynek bez wykończenia). Na cenę w znacznej mierze składa się koszt budowy urządzeń do odzysku energii. Przykładowo, przydomowa elektrownia wiatrowa, której zastosowanie jest w stanie zapewnić nawet całe zapotrzebowanie na energię elektryczną domu to koszt około 25 000 złotych. Całkowity koszt kupna i instalacji pompy cieplnej to natomiast około 35 000 złotych.

Warto pamiętać, że na budowę domów energooszczędnych, w tym pasywnych, przyznawane są dotacje. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej szacuje, że budowa domu w ramach ekologicznych technologii energooszczędnych generuje koszty o około 60 000 złotych wyższe od standardowego budownictwa i oferuje zwrot części poniesionych przez inwestorów kosztów.

Dom pasywny – opinie

Ten typ budownictwa ma niewątpliwie wiele zalet. Zwraca się szczególną uwagę na energooszczędność i niskie koszty utrzymania, jakie generuje budynek. Co więcej, aby wybudować dom pasywny w odpowiedniej technologii, należy bardzo skrupulatnie przemyśleć jego projekt i dobór materiałów. Przełoży się to na trwałość domu i brak wad konstrukcyjnych, które mogłyby generować w przyszłości dodatkowe wydatki w postaci remontów, awarii i potencjalnych zmian.

Jako największą wadę według opinii o domach pasywnych przytacza się ich wysoką cenę i fakt, że użycie tego typu technologii budownictwa w Polsce jest wciąż stosunkowo nowe. Z tego względu, dobierając architekta i osoby odpowiedzialne za wykonanie domu trzeba być ostrożnym. Zarówno wadę, jak i zaletę może stanowić kształt, na którego bazie powstanie budynek. Prosta bryła może być dla niektórych osób nieestetyczna. Spodoba się natomiast osobom, które preferują architekturę nowoczesną i minimalistyczną.

Jeśli planujesz budowę domu w standardzie pasywnym, koniecznie powinieneś zapoznać się z wszystkimi wytycznymi i warunkami tego typu budownictwa. Jest to dość kosztowny i skomplikowany proces, jednak okazuje się, że równocześnie bardzo opłacalny. Niskie zapotrzebowanie na energię i zastosowanie innowacyjnych rozwiązań i technologii przełoży się na zdecydowanie niższe niż w przypadku budownictwa tradycyjnego rachunki, a Twój dom będzie jednocześnie budynkiem przyjaznym środowisku.