Uprawa czosnku – kiedy i jak sadzić?

Ostatnia aktualizacja: 28 stycznia 2020

Z roku na rok czosnek zyskuje na swojej popularności. Wynika to głównie z aktualnych trendów na nieinwazyjne i naturalne sposoby leczenia, a także z mody na eko-lifestyle, o którym jest coraz głośniej. Zwiększa się liczba fanatyków własnej uprawy warzyw i owoców, za czym idzie zdrowy i świadomy styl życia. Jak wiadomo, czosnek jest naturalnym antybiotykiem o działaniu antybakteryjnym. Przeciwdziała wszelkim stanom zapalnym zewnętrznym, jak i wewnętrznym. Warto go uprawiać ze względu na szereg właściwości prozdrowotnych i nie tylko. Nic dziwnego, że jego uprawa nabrała dzisiaj takiego rozpędu. Wraz ze zwiększającą się liczbą fanatyków domowej hodowli czosnku, powiększa się również lista pytań dotycząca jego uprawy. Kiedy sadzić czosnek, jak uprawiać czosnek i gdzie go przechowywać? To tylko kilka pytań, z którymi borykają się fani czosnku, jest ich znacznie więcej… Dlatego postanowiliśmy zagłębić się w ten temat. W celu tym zebraliśmy wszystkie najważniejsze informacje, wskazówki i porady o uprawie czosnku i spisaliśmy je w jednym miejscu, abyś mógł skorzystać z nich wszystkich bez konieczności skakania po innych stronach poradnikowych.

Jak sadzić czosnek?

Czosnek jest trwałą rośliną, której wymagania klimatyczne nie są zbyt wysokie, jednak prawidłowy rozwój osiąga na glebach żyznych, bogatych w próchnicę. Jeżeli posiadamy gleby gorszej jakości, niezbędne będzie ich nawożenie na jesieni (najlepiej obornikiem). W przypadku nawozu, jakim jest obornik, czosnek będziemy mogli posadzić dopiero w drugim roku po nawożeniu.

Roślina bardzo dobrze znosi niskie, jak i wysokie temperatury i jest w stanie normalnie zimować w gruncie. Jest bardzo łatwy w uprawie i nie jest nam do tego potrzebny duży ogród. Wystarczy odrobinę miejsca. Wyrasta z pojedynczych ząbków oderwanych od całej jego główki. Należy sadzić go jesienią (w październiku lub na początku listopada) lub wiosną (w marcu i/lub na początku kwietnia). Uzyskanie materiału do sadzenia nie jest wcale takie proste, ponieważ zwykły czosnek, kupiony w sklepie spożywczym zazwyczaj nie nadaje się już do uprawy, ponieważ jest zbyt wysuszony. Najlepiej wybrać się do sklepu ogrodniczego po materiał kwalifikowany specjalnie pod uprawę.

Podział główki czosnku na kawałki należy wykonać, bezpośrednio przed sadzeniem. Musimy zwrócić uwagę, aby każdy ząbek miał fragment piętki, w innym przypadku rozwój czosnku nie będzie możliwy. Ważne jest również to, aby sadzić jedynie duże ząbki (ponieważ z małych urosną małe główki czosnku) w równych rzędach, co 6-10 cm. Umieszczamy je na głębokości 6-8 cm w pozycji pionowej, gdzie piętka powinna być skierowana do dołu. Należy samemu znaleźć optymalną głębokość, ponieważ zbyt płytkie posadzenie może narazić listki na przymarznięcie (mimo, że czosnek jest raczej odporny na niskie temperatury), natomiast zbyt głęboko posadzone ząbki, mogą mieć problem z przebiciem listków na powierzchnię.

Jak sadzić czosnek w doniczce?

Czosnek przez swoje liczne właściwości zdrowotne, a także charakterystyczny aromat i smak, na którym opiera się wiele kuchni – stał się podstawowym składnikiem kuchni każdego gospodarza i gospodyni domowej. Wiele osób, które nie posiadają przydomowego ogrodu, decyduje się na uprawę, jaką jest czosnek w doniczce. Przez swoje mało wymagające metody uprawy, czosnek bez problemu można posadzić w swojej kuchni i wcale nie jest nam do tego potrzebna duża przestrzeń, czy ogród. Jak to dobrze zrobić?

Podobnie jak w przypadku upraw na większą skalę, nie powinno się sadzić czosnku zakupionego w sklepie spożywczym, ponieważ może się on okazać zbyt wyschnięty. Główki należy zakupić w sklepie ogrodniczym. Wybierając doniczkę, poza ładnym wyglądem, powinna być również głęboka na około 20 cm, aby korzenie miały możliwość rozwinięcia się.

Czosnek w doniczce sadzi się podobnie, jak podczas sadzenia w ogrodzie. Najlepszym terminem uprawy jest jesień lub wiosna. Jest to zależne od naszej odmiany czosnku. Wytyczne dotyczące głębokości również niczym się nie różnią. Ząbki razem z piętką skierowaną do doły wsadzamy w ziemię (z próchnicą), na głębokość około 6-8 cm i systematycznie je podlewamy. Najlepiej ustawić naszą doniczkę w miejscu, gdzie będzie miała dostępne promienie słoneczne. Po wykonaniu tych czynności zostaje nam cierpliwie czekać na plony.

Nawadnianie i odchwaszczanie

Najważniejszym zabiegiem pielęgnacyjnym czosnku jest nawadnianie. Nie należy o tym zapominać, ponieważ czosnek (tak jak większość roślin) źle znosi niedobór wody. Szczególnie należy o tym pamiętać w okresie zawiązywania się główek, ponieważ to wtedy następuje najważniejszy okres rozwoju. Dzieje się to na etapie maja lub początku czerwca (w zależności od terminu posadzenia). Jeśli planujemy zbiór czosnku, powinniśmy zakończyć podlewanie na dwa, trzy tygodnie przed planowanym terminem zbioru naszych plonów.

Odchwaszczanie jest kolejną, bardzo ważną czynnością przy naszej uprawie czosnku. Przy uprawie na dużą skalę wystarczą do tego środki, takie jak herbicydy, natomiast w warunkach domowych, lub gdy sadzimy czosnek w doniczce, wystarczy zwykłe motykowanie i wyrywanie chwastów z gleby. Należy pamiętać o rozbijaniu skorupiejącej ziemi wokół naszych plonów.

Czosnek wiosenny

Uprawa czosnku wiosennego, zazwyczaj sprawia, że nasze plony są zbierane nawet kilka tygodni później, niż te sadzone jesienią. Na rynku ogrodniczym możemy spotkać dwie odmiany czosnku wiosennego, które widnieją w krajowym rejestrze COBORU:

• Jankiel;
• Jarus.

Materiał sadzeniowy nie powinien być uszkodzony. Ważne jest to, aby wybierać ząbki wolne od wszelkich chorób i zgnilizny, co na pewno zagwarantuje nam lepszy i bogatszy plon. Sadzenie czosnku wiosennego (jarego), różni się od jesiennego tym, że nie wytwarza pędów kwiatostanowych, jedynie same główki. Kiedy sadzimy czosnek wiosenny, powinniśmy go najpierw zaprawić, aby uniknąć zjedzenia plonów przez szkodniki lub patogeny.

Kiedy sadzić czosnek wiosenny?

Termin sadzenia czosnku wiosennego może być zróżnicowany w zależności od odmiany czosnku i aktualnych warunków klimatycznych. Uprawę tej rośliny powinniśmy zaplanować na marzec lub początek kwietnia (najpóźniej do 10 kwietnia). Jeśli sadzi się go późniejszym czasie, to może nie wypuścić korzeni i nie wykształcić prawidłowych główek, a tego nie chcemy, dlatego warto trzymać się terminów. Jak się sadzi czosnek, gdy w należytym terminie ziemia jest zamarznięta?

W przypadku przymrozków należy poczekać, aż ziemia odmarznie, aby nie narazić plonów na zamarznięcie. Często zdarzają się ciepłe zimy, co sprawia, że już w lutym temperatura jest ciągle na plusie. Jeśli mamy pewność, że pogoda będzie się już tylko ocieplać, możemy zacząć sadzić.

Kiedy zbierać czosnek wiosenny?

To, jak rośnie czosnek wiosenny jest zależne od terminu, w jakim go posadziliśmy. Wiosenne odmiany potrzebują trochę więcej czasu, niż odmiany czosnku zimowego. Często jest to różnica nawet kilku tygodni. Pamiętajmy, aby kilka tygodni przed zbiorem – zaprzestać nawadniania. Jak i kiedy wykopujemy czosnek?

Tak naprawdę nie ma jednego dogodnego terminu na zbiór naszego czosnku. Powinniśmy bacznie obserwować jego rozwój, warunki klimatyczne i czas, od jakiego go posadziliśmy. Wykopywanie główek wykonuje się przy pomocy wideł, delikatnie podważając nasze dorodne główki. Po wyjęciu ich z ziemi, należy obciąć (usunąć) ich korzenie.

Czosnek zimowy

Uprawa czosnku zimowego jest bardziej efektywna, niż wiosenna, ponieważ uzyskujemy wcześniejszy i zdrowszy plon. Kiedy sadzimy czosnek zimowy w odpowiednim terminie, jesteśmy w stanie otrzymać dojrzałe główki nawet 3-4 tygodnie wcześniej, od plonu posadzonego wiosną. W sklepach można znaleźć wiele odmian czosnku jesiennego:

• Arkus – odmiana średnio wczesna, o dużych ząbkach;
• Ornak – odmiana średnio wczesna, o ostrym i palącym smaku;
• Huzar – posiada charakterystyczny, ostry smak i silnie przylegające ząbki;
• Harnaś – odmiana wczesna; najczęściej zawiera 13 ząbków o dużej masie;
• Mega – późna odmiana, wrażliwa na niedobór wody; charakterystyczne 5 ząbków o kremowej barwie;
• Ceves – wczesna odmiana czosnku;
• Orlik – średnio wczesna odmiana z dużą ilością cebulek powietrznych.

Sadzenie czosnku zimowego odbywa się w taki sam sposób, jak wiosennego. Dzielimy główkę (kupioną w sklepie ogrodniczym) na ząbki i wsadzamy w miękką ziemie na głębokość 6-8 cm. Pamiętamy o regularnym nawadnianiu i odchwaszczaniu. Teraz najważniejsze pytania:

• kiedy sadzić czosnek zimowy?
• Jak uprawiać czosnek zimowy, aby uzyskać bogate plony?

Kiedy sadzić czosnek zimowy?

Uprawa czosnku zimowego pozwala nam na uzyskanie wcześniejszego plonu. Kiedy sadzimy czosnek zimowy?

Najlepszym terminem na uprawę jest wrzesień i początek października. W takim przypadku już na początku stycznia (o ile będzie w miarę ciepła zima) będziemy mogli się spodziewać pierwszych plonów i zielonych listków, przebijających się nad powierzchnię ziemi. Czosnku zimowy sadzi się na żyznej, próchniczej ziemi, z dużą dawką kompostu i wilgoci.

Wielu rolników wcześniej nawozi swoją ziemię obornikiem, jednak przy takiej czynności muszą odczekać rok, zanim zasadzą swoje plony. Takie warunki są najkorzystniejsze dla rozwoju główek. Czosnek w żyznej glebie daje bogate i duże plony. Gdy ziemia jest żyzna, a klimat sprzyjający, jeden ząbek czosnku zimowego może być nawet wielkości dużego orzecha włoskiego.

Kiedy wykopać czosnek zimowy?

Kiedy sadzimy czosnek zimowy we wrześniu lub na początku października, nasze plony są gotowe do zbioru nawet w połowie lipca. Najważniejszym sygnałem tego, że czosnek już nadaje się do wykopania, jest brązowienie i schnięcie liści. Oznacza to, że główki są już dojrzałe. Gdy mamy już tę pewność, za pomocą wideł wykopujemy główki, usuwamy korzenie i liście, a następnie zostawiamy na słońcu, aby odrobinę podeschły. Po kilku dniach nasz czosnek będzie gotowy do spożycia i przechowywania przez miesiące.

Jak przechowywać czosnek?

Wiele osób zastanawia się nad tym, jak przechowywać czosnek, aby jak najdłużej zachował swoją świeżość i wszystkie właściwości zdrowotne. Nie jest to trudne, jednak warto położyć nacisk na kilka prostych reguł.

Najważniejsze jest to, aby dojrzały czosnek był przechowywany w temperaturze pokojowej i w suchym miejscu. Trzymanie czosnku w cieniu uchroni go przed niechcianym kiełkowaniem. Najlepiej trzymać go w koszyczku/ pudełku w szafce lub jakiejś skrytce, w której nie ma zbyt dużego przepływu powietrza. Zbyt duży dostęp do powietrza może spowodować wysuszenie naszych plonów. Otwieranie wierzchniej osłonki wcześniej niż jest to konieczne (czyli przed spożyciem), może przyspieszyć jego wyschnięcie i utratę smaku.

Wiele osób trzyma czosnek w lodówce. Niestety taka czynność sprawia, że nasz aromatyczny czosnek traci swój charakterystyczny smak, a wilgoć w lodówce narusza jego naturalna strukturę i konsystencję. Czosnku również nie powinno się zamrażać, z tych samych powodów, co podczas przechowywania w lodówce.

Ciekawostką jest to, że czosnek wiosenny można przechowywać nawet do 12 miesięcy, a jego właściwości i smak wciąż są niezmienne. Żadna z odmian ozimych nie posiada tak długiego okresu przechowywania.